Na klancu – Josip Cazi

Tamo kod Trnavca,
gdje se nad Klancem stijene dižu,
gole litice i oštre vrleti,
tamo gdje se uz cestu
popaljene kuće ko grobovi nižu,
brijegovi sniježni, nikad neoteti –
– čuj kako vihor u osvetne dane,
nemilo goni smrznute oblake
i bije ledom ličke partizane.

Domovino majko, sinovi Ti slavni,
ko džinovi se penju uz krševe gole
i brane životom jer Te žarko vole,
Tvoje vite gore i pitome ravni.

Selo Klanac gori, tuđin ga zapali
stoka bolno muče, djeca suze liju,
fašisti im majke u kola uprežu,
nemoćne starce lancima vežu,
očeve, braću kundacima biju –
plijen za sobom vuku i krv liju.

Oj, koliko bola i krvavih priča piše se u Lici:
Partizani gdje ste, gdje ste osvetnici?

Tamo kod Šijanovog klanca, gdje bjelasaju sniježni vrhovi,
po ledu i kršu gdje se rađaju orlovi,
tamo je četa Orešković Marka, junaka ratnika smjela,
niz klance
i gudure,
crne košulje rušila
sa hiljadu strijela.

Šijanov klanac u Lici, 5. 9. 1942. g.

-Štampano u broju 1 „Crvene zvijezde“, listu bataljona „Marka Oreškovića“, krajem januara 1943. g.
___________________________________________________________________________________________
Josip Cazi (Čepin, kod Osijeka, 16. 3. 1907 — Zagreb, 22. 11. 1977.), publicista, pisac, učesnik Narodnooslobodilačke borbe, društveno – politički radnik SFRJ i SR Hrvatske.
Roditelji su mu bili seljaci bezemljaši, te su radili na pustarama veleposednika. Majka mu je umrla 1914., a otac streljan kao vojni begunac pred kraj rata, pa je Cazi neko vreme bio u domu za ratnu siročad. Kao dvanaestogodišnjak zaposlio se u građevinarstvu, a zatim uči mašinbravarski zanat u dve zanatske radionice.
Od septembra 1920. aktivan je član SKOJ-a ali je uskoro zatvoren i prognan u Čepin. Vrativši se u Vukovar, završio je zanat i radio na osnivanju radničkog omladinskog sportskog društva, te je 1924. postao sekretar Saveza radničke omladine.
Kad je krajem 1927. otkrivena ilegalna štamparija lista „Mladi boljševik“, Cazi je osuđen na 5 godina zatvora. Nakon robije u požarevačkoj kaznionici, interniran je 1933. godine u Vukovar.
Krajem 1941. odlazi u partizane, u Liku, te postaje rukovodilac partijskog biroa u bataljonu „Marko Orešković“. 1942. g. bio je komesar II ličkog partizanskog odreda, zatim II slavonskog, pa rukovodilac Agitpropa komisije poverenstva CK KPH i Oblasnog komiteta za Slavoniju, urednik i saradnik partizanskih listova. (izvor – Wikipedia)

– Na fotografiji: Marko Orešković zvani Krntija, rođen 3. aprila 1896.g., u selu Široka Kula kraj Gospića, ubijen u mestu Očijevo kod Drvara, 20. oktobra 1941.; učesnik Španskog građanskog rata i Narodnooslobodilačke borbe, član CK KPH i CK KPJ, jedan od organizatora ustanka u Lici 1941. i narodni heroj Jugoslavije.

„Osnovnu školu završio je u selu. U proleće 1912. otišao je, zajedno s grupom seljana, na rad u Nemačku. Posle početka I svetskog rata 1914., vratio se u Liku, i sledeće godine bio mobilizovan u austrougarsku vojsku. Najpre je služio u Otočcu, zatim je prekomandovan u mornaricu u Puli, gde je, kao ložač, ukrcan na brod „Sant Ištvan“, koji je 11. juna 1918. torpediran u Jadranskom moru, ali je Orešković uspeo da se spasi. Kao protivnik Austrougarske monarhije i pristalica ujedinjenja svih južnoslovenskih naroda, često je dolazio u sukob s pretpostavljenima. Slom Austrougarske zatekao ga je u Širokoj Kuli, gde je došao na dopust zbog smrti majke.

U novoj državi je ponovo stupio u mornaricu, ali i brzo došao u sukob s komandantom broda. Posle zatvora, odlazi u pilotsku školu.

Godine 1927. primljen je u KPJ. Zbog revolucionarnog političkog rada među radnicima i kritike ondašnjih vlastodržaca, dolazi u sukob s policijom. U augustu 1929. je uhapšen, a zatim, od Državnog suda za zaštitu države u Beogradu, osuđen na 5 godina robije, koju je izdržao u Sremskoj Mitrovici i Lepoglavi.

S robije Orešković je proteran u rodno selo, ali on odlazi u Sloveniju, gde ga opet hapse; posle zatvora u Ljubljani i Mariboru, proteruju ga u Široku Kulu. No, on beži u Zagreb, i tamo nastavlja politički rad. God. 1936. ilegalno odlazi preko Austrije, Švajcarske i Francuske, u Španiju, gde se, najpre kao mitraljezac u 2. bataljonu 129. internacionalne brigade, a zatim kao vodnik i partijski rukovodilac u bataljonu, bori protiv fašizma za slobodu španskog naroda. Posle povratka iz Španije, 1939., hapsi ga zagrebačka policija, i posle nekoliko meseci provedenih u zatvoru u Zagrebu, Beogradu i ponovo u Zagrebu, puštaju ga posle štrajka glađu. Na I konferenciji KPH 1940. izabran je za člana CK KPH. No, policija ga opet hapsi i sprovodi u Lepoglavu, ali on 1940. uspeva da pobegne iz zatvora i da borbu nastavi u ilegalnosti. Oktobra 1940. učestvuje u radu V zemaljske konferencije KPJ u Zagrebu, i na njoj biva izabran za člana Centralnog komiteta KPJ.

Kao prekaljenog revolucionara i iskusnog borca, posle okupacije zemlje, CK KPJ upućuje ga u Liku zbog organizovanja oružanog ustanka. U strahovitom ustaškom teroru, neumorno obilazi sela i zbegove naroda, stiže i u Drvar, priprema ustanak, organizuje ustaničke partizanske snage.

U oktobru 1941. postavljen je za političkog komesara štaba Grupe NOP odreda za Liku, koji je tada formiran, a istog meseca i za prvog političkog komesara glavnog štaba Hrvatske. No, nije stigao da se posveti ni jednoj ni drugoj dužnosti. Ubijen je 20. oktobra 1941., u zabačenom selu Očijevu, prilikom njegovog povratka iz Drvara u Liku.

Narod u Lici ispevao je o njemu mnoge pesme i stvorio legendu. Mesec dana posle njegove smrti, prvi partizanski bataljon formiran u Hrvatskoj dobio je naziv bataljon „Marko Orešković“, a njegovo ime nosila je i prva partizanska brigada Hrvatske, odnosno kasnije 1. brigada 6. ličke proleterske divizije.

Narodnim herojem Jugoslavije proglašen je 26. jula 1945. godine.“

Preuzeto iz knjige „Narodni heroji Jugoslavije“.

Advertisements

Једно мишљење на „Na klancu – Josip Cazi

  1. Gde je nestao major Milan Cvijanović narodni heroj, sva najveća odlikovanja imao, kao da nikada nije postojao, nema ni jedan podatak o njemu. Ubijen kukavički, sa leđa, po završetku rata.velika tajna.nestali svi podatci. A supruga Milica sa troje dece Ilijom, Janjom i Milevom dobijala boračku penziju.Kako, a o mužu HEROJU ni traga ni glasa. Pokušala je za života da nađe barem kosti i da ga sahrani kako dolikuje. U selu Zmajevu na spomeniku, u centru sela, ispisano ime narodnog heroja Majora Milana Cvijanovića, oficira šeste Ličke, kukavički ubijen a podataka o njemu nigde. Čovek kao da nikada nije postojao a otac troje dece. Tuga i žalost.

    Свиђа ми се

Ostavi komentar

Попуните детаље испод или притисните на иконицу да бисте се пријавили:

WordPress.com лого

Коментаришет користећи свој WordPress.com налог. Одјавите се /  Промени )

Google+ photo

Коментаришет користећи свој Google+ налог. Одјавите се /  Промени )

Слика на Твитеру

Коментаришет користећи свој Twitter налог. Одјавите се /  Промени )

Фејсбукова фотографија

Коментаришет користећи свој Facebook налог. Одјавите се /  Промени )

Повезивање са %s